Continu verbeteren in de zorg

Zelforganisatie en zelfbedrog : het kind niet met het badwater weggooien

Door Harry Corstens

Zelforganisatie: de oplossing

In 2010 was ik, als verandermanager, in een geanimeerd gesprek met een bestuurder van een zorgorganisatie. In deze periode kwam zelfsturing in opmars. Hét panacee om de zorg echt te verbeteren. En laten we eerlijk zijn, de basisgedachte achter zelforganisatie is zo verkeerd nog niet: Het vergroten van invloed en regelruimte van een professional op het leveren van kwalitatief goede zorg.

Echter in dit gesprek kwam de ware drijfveer voor deze bestuurder naar voren. Hij wilde gewoon minder managers om de kosten omlaag te brengen. Nu ben ik als veranderaar absoluut niet tegen efficiënter werken. Er is alleen één voorwaarde: je moet wel eerst effectief zijn. Wat heeft het voor nut om efficiënt te zijn als je je doel niet haalt. De meest efficiënte manier om dat te doen, is het gewoonweg niet-doen.

Zelfbedrog: het lukt niet

In het geval van de genoemde bestuurder had hij het besluit al genomen. En hij kwam er achter dat hét niet werkte. Op mijn vraag wat hét was, antwoordde hij dat de teams niet taakvolwassen genoeg waren. Ik vroeg “voor wat?” “Nou, om samen zelfstandig een team te runnen.” Toen ik hem vroeg of het te verwachten viel dat zorgprofessionals dit wél zouden kunnen, viel hij stil.

De gedachte dat een zorgprofessional zich niet verantwoordelijk hoeft te voelen voor alle prestaties van een team, inclusief bedrijfsvoering en kwaliteit, werp ik direct van mij af. Maar als je teams verantwoordelijk maakt, geef hen dan ook de mogelijkheden om die verantwoordelijkheid echt te kunnen nemen.

Genie: leiderschap door echt te helpen

Alle verschillende aspecten van kwaliteit vragen veel van een team. Als team moet je weten waar je staat, waar je moet verbeteren, wie dit binnen het team oppakt, hoe je kunt laten zien dat je hulp nodig hebt, hoe je iets gaafs kunt delen met andere teams. Het is niet eenvoudig om als team naar een hoger niveau van taakvolwassenheid te groeien in relatief korte tijd. Zeker niet als je ondertussen vooral bezig bent met het leveren van goede zorg, want dat krijgt altijd voorrang.

Teams hebben hulp en aandacht nodig bij dit proces, ze verdienen dit ook: Passend leiderschap, begeleiding en ondersteuning, die precies aansluit bij waar zij staan in hun proces.

Ik merk dat zelforganisatie niet meer zo populair is als een paar jaar geleden. Eigenlijk jammer, want het hoeft niet ingewikkeld te zijn.  Zorgorganisaties kunnen meer gebruik van slimme, digitale oplossingen maken om teams te helpen. Genie is zo’n tool. Het ondersteunt teams in hun veranderproces en maakt het makkelijker de verandering te borgen. Met Genie heeft Floris van Ommen prachtige, intuïtieve en makkelijk implementeerbare software ontwikkeld die er voor kan zorgen dat we het kind niet met het badwater weggooien.